1. Ի՞նչ է հոսանքի աշխատանքը: Ինչ բանաձևով են այն հաշվում: Հոսանքի աշխատանքի բանաձևը ձևակերպեք բառերով:

Էլեկտրական հոսանքի աշխատանքը հավասար է շղթայի տվյալ տեղամասով անցնող լիցքի և այդ տեղամասի ծայրերում եղած լարման արտադրյալին:

A = U • I • t:

Հոսանքի աշխատանքը հավասար է լարման, հոսանքի ուժի և այն ժամանակամիջոցի արտադրյալին, որի ընթացքում կատարվել է աշխատանքը:

2. Ո՞րն է աշխատանքի միավորը ՄՀ-ում:

Աշխատանքի միավոր ընդունված է 1 Ն ուժի կատարած աշխատանքը՝ այդ ուժի ուղղությամբ 1 մ ճանապարհ անցնելիս: Ի պատիվ անգլիացի գիտնական Ջեյմս Ջոուլի (1818-1889)` այդ միավորն անվանում են ջոուլ (Ջ).

1 Ջ = 1 Վ • 1 Ա • 1 վ

3. Ո՞ր ֆիզիկական մեծություննեն անվանում էլեկտրական հոսանքի հզորություն: Ինչ բանաձևով են հաշվում հոսանքի հզորությունը: 

Հզորություն կոչվում է այն ֆիզիկական մեծությունը, որը հավասար է հոսանքի կատարած աշխատանքի հարաբերությանը այն ժամանակամիջոցին, որի ընթացքում այդ աշխատանքը կատարվել է: Այն ցույց է տալիս աշխատանքի կատարման արագությունը:

P = A/t = U • 1

4. Հզորության ի՞նչ միավորներ գիտեք: Ինչպես են առնչվում այդ միավորները վատտին:

Հզորության հիմնական միավորը Վատտն է (1 Վտ):

Միլիվատտ (մՎտ): 1 մՎտ = 0.001 Վտ

Կիլովատտ (կՎտ): 1 կՎտ = 1000 Վտ

Մեգավատտ (ՄՎտ): 1 ՄՎտ = 1,000,000 Վտ

5. Ո՞րն է հոսանքի աշխատանքի ոչ համակարգային միավորը: Գրել այդ միավորի և ջոուլի կպն արտահայտող հավասարությունը:

Կենցաղում հոսանքի աշխատանքը չափելու համար օգտագործվում է կիլովատտ-ժամ (կՎտ·ժ) միավորը:

• Կապը Ջոուլի հետ: 1 կՎտ·ժ = 3,600,000 Ջ: կամ 3.6 ՄՋ

6. Ի՞նչ փորձով կարելի է համոզվել, որ միևնույն հոսանքի ուժի դեպքում հաղորդչում անջատվող ջերմաքանակը համեմատական է հաղորդչի դիմադրությանը:

Որպեսզի համոզվենք, որ միևնույն հոսանքի ուժի դեպքում անջատվող ջերմաքանակը կախված է դիմադրությունից, պետք է տարբեր դիմադրություններ ունեցող հաղորդիչները միացնել հաջորդաբար: Այդ դեպքում նրանցով կանցնի նույն հոսանքի ուժը, և կնկատենք, որ ավելի մեծ դիմադրություն ունեցող հաղորդիչն ավելի շատ է տաքանում:

7. Ի՞նչ բանաձևով են հաշվում հոսանքակիր հաղորդչում անջատվող ջերմաքանակը: Գրել բանաձևը:

Q = I² • R • t

8. Ձևակերպել Ջոուլ- Լենցի օրենքը:

Հոսանքակիր հաղորդչում անջատվող ջերմաքանակը հավասար է հոսանքի ուժի քառակուսու, հաղորդչի դիմադրության և հոսանքի անցման ժամանակամիջոցի արտադրյալին:

9. Բացատրեք, թե ինչո՞ւ է տաքանում հաղորդիչը, երբ նրա միջով հոսանք է անցնում:

Հաղորդչում էլեկտրական դաշտի ազդեցությամբ շարժվող էլեկտրոնները բախվում են բյուրեղային ցանցի հանգույցներում գտնվող իոններին: Այդ բախումների հետևանքով էլեկտրոնների կինետիկ էներգիայի մի մասը փոխանցվում է իոններին, որոնք սկսում են ավելի արագ տատանվել: Արդյունքում հաղորդչի ներքին էներգիան մեծանում է, և այն տաքանում է:

10. Ինչպիսի՞ն է շիկացման լամպի կառուցվածքը:

Ապակե բալոն, որից օդը հանված է կամ լցված է իներտ գազով:

Վոլֆրամե թելիկ, մեծ դիմադրությամբ և հալման բարձր ջերմաստիճանով օժտված մետաղ:

Հաղորդալարեր, որոնք պահում են թելիկը:

Կոթառ և հպակներ՝ շղթային միանալու համար:

Խնդիր 1.  2 Վ լարման համար հաշվարկված քանի՞ միատեսակ լամպ է անհրաժեշտ հաջորդաբար միացնել, որպեսզի ստացված տոնածառի ծաղկաշղթան հնարավոր լինի միացնել 100 Վ լարման ցանցին:

Vg = n × Vl

n= Vg/Vl

n = 100Վ/ 2Վ

n=50

100 Վ լարման ցանցին միացնելու համար անհրաժեշտ է հաջորդաբար միացնել 50 միատեսակ լամպ, որոնցից յուրաքանչյուրը հաշվարկված է 2 Վ լարման համար։

Խնդիր 2. 35 Օմ և 7 Օմ դիմադրություն ունեցող 2 ռեզիստորներ միացված են հաջորդաբար: Նրանցից որի՞ ծայրերում է լարումը փոքր և քանի՞ անգամ:

Փոքր լարումը կլինի այն ռեզիստորի ծայրերում, որի դիմադրությունն է փոքրը, այսինքն՝ R_2 = 7 Օմ դիմադրություն ունեցող ռեզիստորի ծայրերում։

Մեծ լարումը (V_1) փոքր լարումից (V_2) մեծ է 5 անգամ։ Հետևաբար, փոքր լարումը 5 անգամ փոքր է մեծ լարումից։

Փոքր լարումը կլինի 7 Օմ դիմադրություն ունեցող ռեզիստորի ծայրերում և այն 5 անգամ փոքր կլինի 35 Օմ դիմադրություն ունեցող ռեզիստորի ծայրերում եղած լարումից։

Խնդիր 3.

Շղթայի AB տեղամասի ընդհանուր դիմադրությունը 10 Օմ է : Որոշել R3 հաղորդչի դիմադրությունը, եթե R1= 2 Օմ’ R2= 5 Օմ: Որքան է հոսանքի ուժը  AB տեղամասում, եթե վոլտաչափի ցուցմունքը 6Վ է:

R_3 հաղորդչի դիմադրությունը՝ R_3 = 3 Օմ

Հոսանքի ուժը AB տեղամասում՝ I = 0.6 Ա

Խնդիր 4. Նկարում պատկերված շղթայում ամպերաչփը ցույց է տալիս 1,5 Ա, իսկ վոլտաչափը՝ 12 Վ: Որոշել R2 հաղորդչի դիմադրությունը, եթե R1= 2 Օմ է:

R_2 հաղորդչի դիմադրությունը հավասար է 6 Օմ

Խնդիր 5. Որոշեք նկարում պատկերված շղթայի տեղամասի դիմադրությունը, եթե միմյանց միացված ռեզիստորների դիմադրությունները համապատասխանաբար հավասար են՝ R1 = 6 Օմ, իսկ R2 = 8 Օմ:

Շղթայի տեղամասի ընդհանուր դիմադրությունը մոտավորապես հավասար է 3.43 Օմ

Խնդիր 6. Ինչի՞ է հավասար նկարում պատկերված շղթայի տեղամասի ընդհանուր դիմադրությունը, եթե միմյանց զուգահեռ միացված միատեսակ լամպերից յուրաքանչյուրի դիմադրությունը 33 Օմ է:

Ենթադրելով, որ կան երեք զուգահեռ միացված լամպ, շղթայի տեղամասի ընդհանուր դիմադրությունը հավասար է 11 Օմ

Խնդիր 7. Լարումը նկարում պատկերված շղթայի տեղամասում 50 Վ է, իսկ հոսանքի ուժը՝ 1 Ա: Որոշեք երկրորդ ռեզիստորի դիմադրությունը, եթե առաջինինը՝ 5 Օմ է:

Երկրորդ ռեզիստորի դիմադրությունը հավասար է 45 Օմ:

1. Ո՞ր ամպերաչափի ցուցմունքն է ավելի փոքր` Al-ի՞, թե՞ A2-ի:

I_1 = 0.3Ա

I_2 = 0.25 Ա

A2 ամպերաչափի ցուցմունքն է ավելի փոքր։

2. Էլեկտրական շղթայի տեղամասով 16 ր-ում տեղափոխվեց 240 Կլ լիցք: Այդ ընթացքում էլեկտրական դաշտը կատարեց 1200 Ջ աշխատանք: Որոշել լարումն այդ տեղամասում և հոսանքի ուժը:

Լարումն այդ տեղամասում՝ U = 5 Վ

Հոսանքի ուժը՝ I = 0.25 Ա

3. 12,8մ երկարության և 0,1 մմ հատույթի մակերեսով հաղորդալարում հոսանքի ուժը 4Ա է, երբ լարումը 220 Վ է: Ի՞նչ նյութից է պատրաստված հաղորդալարը:

Հաղորդալարը պատրաստված է նիկելինից։

4. Որոշեք A ամպերաչափի և VI վոլտաչափի ցուցմունքները (տես նկարը), եթե R1 և R2 սպառիչների դիմադրություններն են` R1 = 2 Օմ, R2 = 4 Օմ, իսկ V2 վոլտաչափի ցուցմունքը` U2 = 2 Վ:

I=0.5Ա

U_1=1Վ

15. Շղթայի AB տեղամասի ընդհանուր դիմադրությունը 10 Օմ է (տես նկարը): Որոշեք R3 հաղորդչի դիմադրությունը, եթե R1 և R2 հաղորդիչների դիմադրություններն են` R1 = 2 Օմ, R2 = 5 Օմ: Որքա՞ն է հոսանքի ուժը AB տեղամասում, եթե վոլտաչափի ցուցմունքը 6Վ է:

I = 0.6 Ա

1. Բերեք էլեկտրական շղթայի օրինակ, որտեղ երևում է սպառիչների զուգահեռ միացման առավելությունը հաջորդականի նկատմամբ:

Սպառիչների զուգահեռ միացման գլխավոր առավելությունը հաջորդականի նկատմամբ այն է, որ զուգահեռ միացման դեպքում մեկ սպառիչի անջատումը կամ շարքից դուրս գալը (օրինակ՝ լամպի այրվելը) չի անջատում շղթայի մյուս սպառիչները։

Պատկերացրեք երկու լամպ իրար հաջորդաբար միացված են էներգիայի աղբյուրին: Եթե L_1-ն այրվի, ապա շղթան կբացվի, և L_2-ն նույնպես կանջատվի (կամ կդադարի լուսավորել), քանի որ հոսանքն այլևս չի կարող անցնել շղթայով։Զուգահեռ միացում. Պատկերացրեք նույն երկու լամպերը իրար զուգահեռ միացված են նույն աղբյուրին: Եթե L_1-ն այրվի, հոսանքը կշարունակի անցնել շղթայի այն ճյուղով, որտեղ միացված է L_2-ը, և L_2-ը կշարունակի լուսավորել։Այս առավելությունը կիրառվում է, օրինակ, բնակարանների էլեկտրական ցանցերում, որտեղ բոլոր սպառիչները (լամպեր, սարքեր) միացված են զուգահեռ, որպեսզի մեկ սարքի անջատումը չազդի մյուսների աշխատանքի վրա։

2. Ի՞նչ առնչությամբ են կապված հոսանքի ուժերը զուգահեռ միացված սպառիչներում և շղթայի չճյուղավորված մասում: Նկարագրեք այն փորձը, որը հաստատում է այդ առնչության ճիշտ լինելը:

Զուգահեռ միացված սպառիչներով շղթայի տեղամասի չճյուղավորված մասում գործող ընդհանուր հոսանքի ուժը հավասար է բոլոր ճյուղերում (սպառիչներում) գործող հոսանքի ուժերի (I_1, I_2, I_3…) գումարին։

Սա բխում է լիցքի պահպանման օրենքից (Կիրխհոֆի առաջին կանոնը). քանի որ լիցքը կուտակվել չի կարող հանգույցներում, այնքան լիցք, որքան մտնում է ճյուղավորման հանգույց, պետք է դուրս գա բոլոր ճյուղերով։

Հաստատող Փորձ.

1. Շղթայի հավաքում. Հավաքել էլեկտրական շղթա, որտեղ հոսանքի աղբյուրին զուգահեռ են միացված երկու կամ ավելի սպառիչներ (օրինակ՝ ռեզիստորներ կամ լամպեր):
2. Ամպերմետրերի տեղադրում. Տեղադրել երեք ամպերմետր (A, A_1, A_2):
   • A-ն տեղադրել շղթայի չճյուղավորված մասում (մինչև հանգույցը)՝ ընդհանուր հոսանքը չափելու համար:
   • A_1-ը տեղադրել առաջին սպառիչի ճյուղում (I_1):
   • A_2-ը տեղադրել երկրորդ սպառիչի ճյուղում (I_2):
3. Չափում և համեմատություն. Միացնել հոսանքի աղբյուրը և գրանցել բոլոր երեք ամպերմետրերի ցուցմունքները:
4. Արդյունքի վերլուծություն. Կփորձը ցույց կտա, որ A ամպերմետրի ցուցմունքը մոտավորապես հավասար է A_1 և A_2 ամպերմետրերի ցուցմունքների գումարին (I ≈ I_1 + I_2), ինչը հաստատում է վերը նշված առնչությունը։

3. Իրար զուգահեռ միացված բոլոր սպառիչների համար ո՞ր էլեկտրական մեծությունն է նույնը: Ի՞նչ փորձով կարող եք հաստատել, որ ձեր պատասխանը ճիշտ է:

Զուգահեռ միացված բոլոր սպառիչների համար նույնն է (հավասար է) լարումը: Սա տեղի ունի, քանի որ բոլոր սպառիչների ծայրերը միացված են շղթայի միևնույն երկու կետերին

Հավաքել էլեկտրական շղթա, որտեղ հոսանքի աղբյուրին զուգահեռ են միացված երկու սպառիչ:

Տեղադրել երեք վոլտմետր

V-ն միացնել շղթայի ընդհանուր տեղամասի ծայրերին (հանգույցներին)՝ ընդհանուր լարումը չափելու համար :

V_1-ը միացնել առաջին սպառիչին զուգահեռ :

V_2-ը միացնել երկրորդ սպառիչին զուգահեռ:

Միացնել հոսանքի աղբյուրը և գրանցել բոլոր երեք վոլտմետրերի ցուցմունքները:

Փորձը ցույց կտա, որ բոլոր երեք վոլտմետրերի ցուցմունքները հավասար են (U = U_1 = U_2), ինչը հաստատում է զուգահեռ միացման համար լարման հավասարության կանոնը։

4. Ինչպե՞ս են որոշում իրար զուգահեռ միացված սպառիչների ընդհանուր տեղամասի դիմադրությունը: Պատասխանը հիմնավորել՝ օգտվելով 2-րդ հարցի պատասխանից և Օհմի օրենքից:

Զուգահեռ միացված սպառիչների ընդհանուր դիմադրության հակադարձ մեծությունը հավասար է առանձին սպառիչների դիմադրությունների հակադարձ մեծությունների գումարին:

5. Էլեկտրական շղթայի տեղամասերից մեկն ընդգրկում է 5 Օմ դիմադրությամբ սպառիչ, իսկ երկրորդը՝ 5 Օմ և 10 Օմ դիմադրությամբ իրար զուգահեռ միացված սպառիչներ: Ո՞ր տեղամասի դիմադրությունն է ավելի մեծ: Ինչու՞:

Առաջին տեղամասի դիմադրությունն է ավելի մեծ:

Զուգահեռ միացման դեպքում ընդհանուր դիմադրությունը միշտ փոքր է տվյալ տեղամասում միացված առանձին դիմադրություններից յուրաքանչյուրից։ Երբ սպառիչները միանում են զուգահեռ, շղթային ավելանում է հոսանքի անցման նոր «ուղի», ինչը փաստացի հանգեցնում է ընդհանուր դիմադրության փոքրացմանը (համեմատած նույն սպառիչներից մեկի հետ):Այս դեպքում R_II-ը փոքր է և՛ R_2 = 5 Օմ-ից, և՛ R_3 = 10 Օմ-ից։ Հետևաբար, R_II ≈ 3.33 Օմ -ը փոքր է R_I = 5 Օմ-ից:

1. Էներգիայի ի՞նչ փոխակերպումներ են տեղի ունենում էլ. շղթայում:

Էլեկտրական շղթայում հիմնականում տեղի է ունենում էլեկտրական էներգիայի փոխակերպում դեպի այլ տեսակի էներգիաներ, որոնք անհրաժեշտ են սպառիչների աշխատանքի համար։ Դրանք կարող են լինել՝

• Ջերմային էներգիա
• Լույսի էներգիա
• Մեխանիկական էներգիա
• Քիմիական էներգիա

2. Ինչի՞ց է կախված  էլ. շղթայի սպառիչներում անջատված էներգիան:

Սպառիչում անջատված էներգիան կախված է երեք հիմնական մեծություններից:

Հոսանքի ուժից կամ Լարումից,Սպառիչի դիմադրությունից, Հոսանքի անցման ժամանակից:

3. Ինչպիսի՞ն է հոսանքի ուժը հաջորդաբար միացված սպառիչներում, ինչպես նաև դրանք միացնող հաղորդալարերում:

Հաջորդաբար միացված սպառիչներում հոսանքի ուժը նույնն է բոլոր սպառիչներում և շղթայի ամբողջ տեղամասում:

4. Ինչպե՞ս են հաշվում լարումը  հաջորդաբար միացված սպառիչներից կազմված տեղամասում:

Հաջորդաբար միացված սպառիչներից կազմված տեղամասի ընդհանուր լարումը հավասար է առանձին սպառիչների վրա եղած լարումների գումարին։

5.Ինչպե՞ս են որոշում հաջորդաբար միացված սպառիչների տեղամասի դիմադրությունը:

Հաջորդաբար միացված սպառիչների տեղամասի ընդհանուր դիմադրությունը (R) հավասար է առանձին սպառիչների դիմադրությունների գումարին։

6. Բերել էլ. շղթայի օրինակներ, որտեղ երևում է, սպառիչների զուգահեռ միացման առավելությունը հաջորդականի նկատմամբ:

Հաջորդական միացում. (Թերություն)

• Եթե միացնեք բոլոր սարքերը (լամպ, հեռուստացույց, սառնարան) հաջորդաբար, և դրանցից մեկը դուրս գա շարքից (օրինակ՝ լամպի թելիկը վառվի), ապա ամբողջ շղթան կխզվի, և բոլոր սարքերը կանջատվեն։
• Բոլոր սարքերը կաշխատեն տարբեր լարումների տակ (կախված դիմադրությունից), որը նորմալ չէ դրանց համար։

Զուգահեռ միացում. (Առավելություն)

• Բոլոր սարքերը միացված են միևնույն լարման տակ (օրինակ՝ 220Վ), ինչը պահանջվում է դրանց նորմալ աշխատանքի համար։
• Եթե սարքերից մեկը դուրս գա շարքից, մյուսների աշխատանքը չի խաթարվի, քանի որ դրանց համար հոսանքի ճանապարհը չի խզվում։

7. Ի՞նչ առընչությամբ են կապված հոսանքի ուժերը զուգահեռ միացված  սպառիչներում և շղթայի չճյուղավորված մասերում:

Զուգահեռ միացման դեպքում ընդհանուր հոսանքի ուժը (I) շղթայի չճյուղավորված մասում հավասար է առանձին զուգահեռ ճյուղերում (սպառիչներում) եղած հոսանքի ուժերի գումարին։

8. Իրար միացված բոլոր սպառիչների համար որ էլեկտրական մեծությունն է նույնը:

Զուգահեռ միացված բոլոր սպառիչների համար ԼԱՐՈՒՄՆ է նույնը:

9.Ինչպե՞ս են որոշում իրար զուգահեռ միացված սպառիչների ընդհանուր տեղամասի դիմադրությունը:

Զուգահեռ միացված սպառիչների տեղամասի ընդհանուր դիմադրության հակադարձ մեծությունը հավասար է առանձին սպառիչների դիմադրությունների հակադարձ մեծությունների գումարին։

Պատերազմը մեզ էլ հասավ։ Ասացին, որ չափից ավելի չուտենք, ոչինչ չշռայլենք` ամեն ինչ արժեքավոր էր։ Ասացին, որ պատերազմի նամականիշներ գնենք։ Մենք Ատլանտյան օվկիանոսի մյուս կողմը հազարավոր զինվորներ էինք ուղարկում, իսկ դրա համար փող էր հարկավոր։ Մեզ կոչ էին անում դրամ վաստակել ու պատերազմի նամականիշներ գնել` հատը քսանհինգ սենթ։

Միսս Գամման ասաց, ոո մենք` երեխաներս, նույնպիսի զինվորներ ենք, ինչպես և համազգեստ հագած տղամարդիկ։ Շքերթներ էին լինում։ Մենք տեսնում էինք երթաքայլող զինվորներին։ Մենք նրանց տեսնում էինք Սաուդրրն Փըսիֆիք կայարանում գնացքների մեջ լցվելիս։ Մենք լսում էինք նրանց մայրերի ու քույրերի լացը։

Գերմանացիները հանցագործ ազգ էին։ Գերմանացիներն ամբողջ ժողովուրդներ էին սրբում քարտեզի վրայից։ Անտառներ, դաշտեր, քաղաքներ, ամեն ինչ ոչնչացվում էր մեծ ռումբերով։ Գերմանիան նույնիսկ Ատլանտյան օվկիանոսում էր հանցագործություններ կատարում` խորտակվեր Լուսիթանիան։ Մի սուզանավ նրան ծովի հատակն ուղարկեց։

Լուսիթանիան մի նավ էր, որի մասին երազում էր ամեն մի տղա։ Նրա մասին մտածելիս վշտանում էի:

Ես սկսեցի ատել։ Այո, գերմանացիները հանցագործներ են։ Նրանք մեզ նման չեն։ Մենք նրանց տեսանք «Ուսին առ» ֆիլմում, որտեղ Չարլի Չապլինն էր խաղում։ «Կինեմա» կինոթատրոնում, նստատեղերի եզրերին թառած, ցնծությամբ ողջունում էինք Չարլիին` պատերազմի հերոսին։ Կինոնկարում մենք տեսանք կայզերին ու սուլեցինք։ Նա Գերմանիան էր։ Չարլին ձեռ էր առնում նրան։ Մենք մի գլուխ ծիծաղում էինք, բայց միևնույն է, ամեն ինչ տխուր էր, մենք զգում էինք, և մեզ չէիր խաբի, եթե դա նույնիսկ կատակերգություն էր։

Աշխարհի մեծագույն ոճրագործը կայզերն էր, և մենք ատում էինք նրան։

Այդ ատելությունն ամենուրեք էր։ Ես մի քեռորդի ունեի` անունը Սիմոն։ Նա հենց որ խոսել սովորեց, ասաց.

— Ես կայզերի գլուխը կկոտրեմ։

Ոչ ոք նրան չէր սովորեցրել ատել կայզերին։ Նա այդ ատելությունը միջավայրից էր իր մեջ առել։

Մենք, մի խումբ տղաներ, սովորություն ունեինք մագլցել մեր ետնաբակի ընկուզենին։ Ծառին թառում ու մտածում էինք կայզերին ոչնչացնելու տարբեր ձևերի մասին։ Մեր մեջ մի տղա կար, որ տանջանքներ հորինելու վարպետ էր։ Նրա անունը Ալբերտ Սավին էր` ինքը լալկանի մեկը, բայց ամբողջ շրջակայքում նրանից լավ տանջանքներ հորինող չկար։ Նրա հորինած տանջանքների գլխավոր նպատակը կայզերին մահվան դուռը հասցնելն էր, հետո առժամանակ հանգիստ թողնելը, որպեսզի դրան հաջորդեր մեկ ուրիշ տանջանք, այս անգամ ավելի դաժանը։ Այդպիսով կայզերը հազար մահով կմեռներ ու ողջ կմնար, որ նորից խոշտանգվեր։ Մեր հորինած տանջանքներից ամենաթեթևը գնդակահարությունն էր։ Բայց դա շատ էր հասարակ։ Ոչ ոք չէր ուզում, որ նա հենց այնպես մեռներ։ Բոլոր տղաներն ուզում էին, որ նա շատ տառապեր, իր պատճառած տառապանքների դիմաց փոխհատուցելու համար։ Որոշ խոշտանգումներ զվարճալի էին։ Մեր մտքում Չարլի Չապլինն էր, և մենք զվարճալի տանջանքներ, անակնկալներ ու նման բաներ էինք հորինում։ Օրինակ, մենք կայզերին կհրավիրեինք կարևոր ճաշկերույթի ու մի մեծ աթոռ կառաջարկեինք։ Դա էլեկտրական աթոռ կլիներ։ Կայզերն ուտելիս նստած կլիներ այդ աթոռին, և մենք կմիացնեինք հոսանքը։ Մենք այնքան հոսանք չէինք տա, որ նա տեղնուտեղն այրվեր, այլ աստիճանաբար կբարձրացնեինք լարվածությունը, և սենյակում գտնվող բոլոր մարդիկ կշրջապատեին նրան ու կծամածռեին դեմքները, հիշեցնելով նրան Լուսիթանիայի մասին։ Ես չեմ հիշում, թե ով հորինեց այդ տանջանքը, բայց հիշում եմ այն օրը, երբ դա հորինվեց։ Պայծառ ամառային օր էր, և մենք ծառին թառած շատ ուրախ ասում-խոսում էինք։ Ժամերով միտք էինք անում, թե ինչպես կարելի է տարբեր ձևերով մարդու ցավ պատճառել, առանց նրան սպանելու:

Սան Փաբլո փողոցում մի գերմանական ընտանիք մեր հարևանությամբ տուն ուներ։ Նրանք հիանալի մարդիկ էին` պարզ ու հասարակ։ Նրանք Հերման անունով տղա ունեին, որը մոտավորապես նույն տարիքին էր, ինչ և իմ եղբայր Գրիգորը: Նա խաղաղ տղա էր, փոքր-ինչ ինքնամփոփ և խոսում էր քիչ օտարոտի արտասանությամբ, թեև բնիկ մեր հովտից էր։

Երբ մենք ասում-խոսում էինք կայզերին տանջելու մասին, անձամբ ես քիչ էի մասնակցում և իհարկե համարում էի, որ դա խաղ է, ու մենք երբեք որևէ մեկի հետ դաժանորեն չենք վարվի։ Սակայն կային ուրիշ, ավելի մեծ տղաներ, որոնք գնալով սկսեցին ավելի ու ավելի գրգռվել և արդեն ցանկանում էին որևէ բան անել։ Մեկը տվեց Հերմանի անունը։ Իրոք, շատ տղաներ նման են իրենց հայրերին, և այդ լալկան Ալբերտ Սավինն ու Էդգար Րայֆ անունով մի ուրիշ տղա սկսեցին ատելություն սերմանել Հերմանի դեմ, որը երբեք ոչ մեկի ոչ մի վնաս չէր տվել:

Այդ ամենը սկիզբ առավ մեր ընկուզենու ծառի վրա, սակայն տարածվեց ամբողջ շրջակայքով մեկ։ Տղաների խումբը, ինը-տասը հոգի, որոշեցին հաշիվ տեսնել Հերմանի հետ։ Իմ եղբայր Գրիգորը գնաց նրանց հետ։ Ես էլ գնացի: Ես չէի ուզում, որ Հերմանին ցավ պատճառեն, բայց անկարող էի ստիպել ինձ տանը մնալ։ Մտածում էի, որ եթե մնամ տանն ու չտեսնեմ, թե ինչ է կատարվելու, կմեռնեմ։ Իմ եղբայր Գրիգորն ու ես իրար կողք էինք քայլում և մենք մեծ տղաներից ետ մնացինք։ Ճիշտն ասած, մենք այդ խմբի հետ կապ չունեինք, բայց զգում էինք, որ այդ ամենը սկիզբ է առել մեր ծառի վրա և ուզում էինք տեսնել, թե ինչ է լինելու։

Խումբը հասավ Սան Փաբլո փողոց։ Էդգար Րայֆը մոտեցավ Հերմանեց դռանն ու թակեց։ Խումբը, փողոցի լայնքով մեկ կանգնած, սպասում էր: Դուռը բացեց Հերմանի մայրը։ Էդգար Րայֆը մի րոպե խոսեց նրա հետ ու մոտեցավ խմբին։

— Տանը չէ,— ասաց էդգար Րայֆը։— Մայրն ասաց, որ քաղաք է գնացել, շուտով կվերադառնա։

Իմ եղբայր Գրիգորն հայերեն ասաց, թե հուսով է, որ նա տուն չի վերադառնա:

Սակայն Հերմանը վերադարձավ: Ինչ-որ մեկը նրան տեսավ Սան Փաբլո փողոցով բարձրանալիս, և խումբը վազեց նրա կողմը։ Ինչ-որ մեկը հարցրեց.
— Դու գերմանացի՞ ես։
Հերմանն ասաց.
— Այո:
Ւնչ-որ մեկը հարցրեց.
— Դու ատո՞ւմ ես կայզերին։
Հերմանն ասաց.
— Ոչ, ես ոչ ոքի չեմ ատում։
Այդ ժամանակ ինչ-որ մեկը հարվածեց Հերմանի դեմքին։ Ինչ-որ մեկը ոտք գցեց նրան ու նա ընկավ։ Ինչ-որ մեկը ցատկեց նրա վրա և մյուսները սկսեցին ծեծել ու քացահարել։
Դա երկու րոպե էլ չտևեց։ Ամեն ինչ շատ շուտ ավարտվեց։ Մենք պատկերացնում էինք, որ փոքրիկ զինվորներ ենք։ Մենք պատկերացնում էինք, որ արդարության պաշտպաններ ենք։ Երբ Հերմանի քթից արյուն եկավ, նրան հարցրին.
— Դե, հիմա ասա, ատո՞ւմ ես կայզերին։
Եվ նա բղավեց.
— Ոչ, ես ձեզ եմ ատում։
Երբ նրանք տեսան, որ Հերմանը, միևնույն է, կայզերին չի ատելու, բաց թողին։ Նրանք Հերմանի վրա ծիծաղում էին ու ծամածռվելով կապկում էին նրա լացը, նրա ետևից ընկած հրում, հարվածում ու քացահարում էին։ Նրանք դա անում էին ամբողջ ճանապարհին, մինչև Հերմանենց տան աստիճանները, բայց նա չփորձեց փախչել։ Հերմանը գավիթի աստիճաններով բարձրանում էր, երբ մայրը տանից դուրս եկավ ու տեսավ նրան։ Մայրը նետվեց դեպի որդին ու օգնեց նրան տուն մտնել։ Նա ապշած էր ու տղաներին ոչ մի խոսք չասաց։ Տղաները, հայհոյելով ու ծիծաղելով, մի որոշ ժամանակ էլ կանգնեցին տան առջև, իսկ հետո հեռացան։

Այդ գիշեր, երբ անկողնում էինք, ես իմ եղբայր Գրիգորին հարցրի.
— Գրիգոր, դու ատո՞ւմ ես գերմանացիներին։
Եվ իմ եղբայր Գրիգորը հարցրեց.
— Ի՞նչ:
Ես մի անգամ էլ հարցրի.
— Դու գերմանացիներին ատո՞ւմ ես, Գրիգոր։
Միառժամանակ նա ոչինչ չասաց, բայց ես գիտեի, թե ինչ է մտածում:
— Ոչ, ես նրանց չեմ ատում,— ասաց նա։— Թե ինչն եմ ատում, չգիտեմ: Բայց մի բան ատում եմ` դրանց այսօրվա արածն եմ ատում։ Դա եմ ես ատում: Այ հենց դա է, որ ես ատում եմ:
Առաջադրանքներ:
Ի՞նչ է պատերազմը՝ ըստ հեղինակի և ըստ ձեզ:

Պատերազմը բոլոր ժամանակների գերագույն չարիքն է։ Այն գործողություն է, ինչի հետևանքով ազգերը կորցնում են ազգայնականությունը, մարդիկ կորցնում են դեռ չապրած կյանքերը, երեխաները ՝ նրանց անհոգ մանկությունը, երկրները՝ իրենց արարման անգին տարածքները։ Ըստ հեղինակի, պատերազմը զրկանքների մասին է, սակայն իմ կարծիքով այն ավելի դաժան երևույթ է։ Զրկանքներ, որոնք քեզ չեն ապահովագրում։ Արթնանալ այն մտքով, որ յուրաքանչյուր վարկյան կարող ես կորցնել տունդ, խաղաղությունդ ու կյանքդ, գցում է կյանքի այդ էլ ամեն օր խամրող գույները։
Մեղավո՞ր էր արդյոք Հերմանը  պատերազմի համար:

Գիտեք, ժամանականից հասարակության մեջ կան գիտակցական տարբեր մակարդակներ։ Իմ կարծիքով, միանշանակ, Հերմանը մեղավոր չէր։ Մի այսպիսի խոսք կա․ <Երեխաերը պատասխանատու չեն ծնողների սխալների համար>։ Մի այսպիսի դեպք էլ ունենք այստեղ։ Նախկին կառավարիչների կատարած դաժանություններն վատ անդրադարձ են ունենում նոր սերունդների կյանքի վրա։ Հայաստանում մենք ունենք նման խնդիր Օսմանյան կայսրության՝ Թուրքիայի հետ, և ես կարող եմ անձամբ խոստովանել, որ երբեմն թուրք բառը լսելիս նյարդայնանում եմ։ Սա հուզական դաշտ է, սակայն մանավանդ այս դեպքում, գերմանիան ընդունել և հնարավորինս փոխհատուցել է։
Ինչպե՞ս եք գնահատում տղաների արարքը:

Ես չեմ կարող մեղադրել տղաներին, քանի որ գերմանացիները կոտորել են իրենց նախնիներին, տոհմ ու արյուն՝ որն հոսում է նրանց երակներով։ Սակայն հաշվեհարդար տեսնել սովորական բարի գերմանացուց՝ անմտություն է։ Մեր պատերազմը ժողովրդի դեմ չէ, մեր պատերազմը կառավարության սկզբունքների դեմ է։ Հարցը շատ նուրբ է ու ունի բազմաթիվ կողմեր։ Տղաներին մեղադրել չեմ կարող, սակայն կարող եմ արդարացնել Հերմանին ու մյուս գերմանացիներին։

1. Ինչպե՞ս է կապված էլեկտրական դիմադրությունը հաղորդչի նյութի տեսակից, երկարությունից և լայնական հատույթի մակերեսից։ Գրե՛ք այդ կապն արտահայտող բանաձևը:

Էլեկտրական դիմադրությունը (R) ուղիղ համեմատական է հաղորդչի երկարությանը (L) և հակադարձ համեմատական է նրա լայնական հատույթի մակերեսին (S): Այն նաև կախված է հաղորդչի նյութի տեսակից, որը բնութագրվում է տեսակարար դիմադրությամբ (p):

Այս կապն արտահայտող բանաձևն է՝

2. Ի՞նչ է կոչվում հաղորդչի տեսակարար դիմադրությունը:

Այն կոչվում է տեսակարար դիմադրություն (p)

3. Ի՞նչ միավորներով է արտահայտվում տեսակարար դիմադրությունը:

Տեսակարար դիմադրությունը արտահայտվում է օհմ-մետր կամ օհմ-միլիմետր քառակուսի/մետր միավորներով:

4. Ի՞նչ նպատակով է օգտագործվում պոտենցիոստատը: Ինչպե՞ս են այն միացնում էլեկտրական շղթաների սխեմաներում:

Պոտենցիոստատը (կամ ռեոստատը) էլեկտրական սարք է, որն օգտագործվում է շղթայի հոսանքի ուժը կարգավորելու համար՝ փոփոխելով դիմադրությունը:

Սխեմաներում այն պատկերում են որպես դիմադրություն (ուղղանկյուն)՝ վրայով անցնող սլաքով կամ կողքին դրված սլաքով, որը ցույց է տալիս, որ դիմադրությունը փոփոխական է:

5. Հաստատուն հոսանքի ուժի ո՞ր արժեքներն են անվտանգ և ո՞րոնք՝ «խիստ վտանգավոր» մարդու կյանքի համար:

Անվտանգ են համարվում մոտավորապես մինչև 1 մԱ (միլիամպեր) հոսանքի ուժերը (թեթև զգացողություն):

Խիստ վտանգավոր են համարվում մոտավորապես 100 մԱ-ից բարձր հոսանքի ուժերը, քանի որ կարող են առաջացնել սրտի ֆիբրիլյացիա և մահ: (Վտանգավոր են նաև 10 մԱ-ից սկսած ուժերը, որոնք մկանների կծկում են առաջացնում):

6.Փոփոխական ի՞նչ նպատակներով է օգտագործվում հաստատուն հոսանքը:

Հաստատուն հոսանքը (DC) օգտագործվում է՝

• Էլեկտրոնային սարքերը սնուցելու համար (հեռախոսներ, համակարգիչներ, հեռուստացույցներ և այլն), որոնք աշխատում են ցածր լարումներով:
• Մարտկոցները և կուտակիչները լիցքավորելու համար:
• Գալվանապատման (էլեկտրալիզի), էլեկտրաքիմիական արդյունաբերության մեջ:
• Երկաթուղային տրանսպորտում (որոշ դեպքերում):

7.Փոփոխական ի՞նչ նպատակներով է օգտագործվում հաստատուն էլեկտրական հոսանքը:

Փոփոխական էլեկտրական հոսանքը (AC) օգտագործվում է՝

• Էլեկտրաէներգիայի հաղորդումը և բաշխումը երկար հեռավորությունների վրա իրականացնելու համար (քիչ կորուստներով, տրանսֆորմատորների միջոցով լարումը փոփոխելու հեշտության շնորհիվ):
• Տնային և արդյունաբերական սարքավորումների մեծ մասը սնուցելու համար:
• Էլեկտրաշարժիչների աշխատանքի համար (օրինակ՝ ինդուկցիոն շարժիչներ):

8. Նկարագրե՛ք, թե ի՞նչ է էլեկտրականացվում ամպը: Ամպի ո՞ր շերտերն են լիցքավորվում դրականորեն և ո՞ր շերտերը՝ բացասականորեն:

Ամպի էլեկտրականացումը տեղի է ունենում ամպի ներսում գտնվող ջրի կաթիլների և սառույցի բյուրեղների բախումների և շփման հետևանքով: Այս գործընթացի ժամանակ տեղի է ունենում լիցքերի բաժանում:Սովորաբար, ամպի ներքևի շերտերը լիցքավորվում են բացասականորեն (ավելի ծանր, բացասական լիցք կրող մասնիկների կուտակման պատճառով), իսկ վերևի շերտերը՝ դրականորեն:

9. Ինչո՞ւ է ամպամած եղանակին գետինը լիցքավորվում: Ո՞ր երևույթն է գետնի լիցքավորման պատճառը: Ի՞նչ նշանի լիցք է ձեռք բերում գետինը:

Ամպամած եղանակին գետինը լիցքավորվում է էլեկտրաստատիկ ինդուկցիայի (կամ էլեկտրականացում ազդեցությամբ) երևույթի պատճառով:

• Քանի որ ամպի ներքևի մասը լիցքավորվում է բացասականորեն, այն իր վրա է ձգում գետնի վրա գտնվող դրական լիցքերը և հեռացնում բացասական լիցքերը:
• Արդյունքում, ամպի տակ գտնվող գետինը ձեռք է բերում դրական նշանի լիցք:

10. Նկարագրե՛ք կայծակի առաջացման սկզբնական փուլը: Ինչպե՞ս է գոյանում կայծակի անցուղին:

Կայծակի առաջացման սկզբնական փուլը սկսվում է ամպի ներսում և ամպի ու գետնի միջև էլեկտրական դաշտի լարվածության մեծացմամբ՝ լիցքերի բաժանման հետևանքով:

• Երբ լարվածությունը հասնում է կրիտիկական արժեքի, տեղի է ունենում օդի իոնացում (էլեկտրական ճեղքում) և ամպից դեպի գետին է շարժվում ստեպ-լիդեր կոչվող բացասական լիցքավորված իոնացված գազի (պլազմայի) գիծը: Սա կայծակի առաջնորդող իմպուլսն է:
• Միևնույն ժամանակ, գետնից (որը դրական է լիցքավորված) դեպի ամպ է շարժվում դրական լիցքավորված հոսքը:
• Երբ այս երկու հոսքերը հանդիպում են, ստեղծվում է ամբողջական իոնացված անցուղի (կայծակի անցուղի), որով անցնում է հսկայական հոսանքի ուժ ունեցող հիմնական լիցքաթափումը՝ բուն կայծակը: